Tomaten kweken van zaad tot oogst: zo doe je het goed

5 min leestijd
tomaten kweken

Tomaten kweken begint bij een goede voorbereiding binnenshuis. Wie in februari of maart zaait, heeft in mei stevige plantjes klaarstaan die meteen kunnen doorgroeien zodra ze buiten gaan. Dat geeft een aanzienlijk langere oogstperiode dan wanneer je pas in mei begint met zaaien.

Zaaien en ontkiemen

Zaai tomatenzaad in kleine potjes of zaaikistjes met zaaigrond, niet met reguliere potgrond. Zaaigrond is armer van samenstelling, wat de wortels aanzet om actief te zoeken naar voedingsstoffen. Dek de zaadjes af met een dunne laag grond van ongeveer 0,5 cm en houd de grond vochtig zonder hem doorweekt te maken.

Voor een goede ontkieming heeft tomatenzaad een bodemtemperatuur nodig van 20 tot 25 graden. Op een verwarmde vensterbank of met een verwarmingsmat lukt dat het snelst. Bij de juiste temperatuur kiemen tomaten al binnen vijf tot zeven dagen. Zodra de zaadlobben zichtbaar zijn, is er voldoende licht nodig om te voorkomen dat de kiemplantjes gaan rekken naar de lichtbron.

Verspeenen: geef elke plant zijn eigen ruimte

Verspeenen doe je zodra de eerste echte bladeren verschijnen, na de zaadlobben. Op dat moment zijn de wortels nog klein genoeg om zonder schade te verplaatsen. Prik de kiemplantjes voorzichtig los met een potlood of een eetstokje en zet elk plantje afzonderlijk in een pot van minimaal 0,5 liter.

Gebruik nu gewone potgrond, bij voorkeur verrijkt met een kleine hoeveelheid compost. Tomatenplantjes mogen diep geplant worden: tot aan de zaadlobben. Langs de begraven stengel vormen zich extra wortels, wat de plant steviger en veerkrachtiger maakt.

Opkweken binnenshuis

De periode tussen verspeenen en naar buiten gaan duurt vijf tot acht weken. In die tijd groeien de plantjes op een lichte plek, bij voorkeur op een zuidgericht venster. Draai de potten om de paar dagen een kwartslag, zodat de plant gelijkmatig naar het licht groeit en niet scheef trekt.

Begin twee weken voor het buitenzetten met afharden. Dat betekent de plantjes overdag buiten plaatsen op een beschutte plek zonder directe wind, en ’s avonds weer naar binnen halen. Na een week mogen ze ook ’s nachts buiten blijven, mits er geen vorst wordt verwacht. Dit proces voorkomt dat de plant in shock gaat bij de overgang naar de buitenlucht.

Buiten planten

Tomaten gaan pas veilig naar buiten na de ijsheiligen, die in Nederland rond 11 tot 15 mei vallen. Wacht ook op een grondtemperatuur van minimaal 15 graden, want bij koudere grond stopt de wortelgroei vrijwel volledig. Plant ze op een zonnige, beschutte plek met minstens 6 uur directe zon per dag.

De plantafstand hangt af van het ras. Voor struiktomaten volstaat 40 cm, maar voor hoge of indeterminate rassen, die blijven doorgroeien tot de vorst ze stopt, is 60 tot 75 cm beter. Zet meteen een stevige stok of tomatenkooi bij elke plant, want wachten tot de plant al groot is beschadigt de wortels.

  • Kies een plek waar de afgelopen drie jaar geen tomaten, paprika’s of aardappels hebben gestaan, vanwege ziektedruk in de bodem
  • Werk de grond van tevoren door met compost of een trage meststof zoals hoornmeel
  • Mulch de bodem rondom de plant met gras of stro om uitdroging te beperken en spatwater tegen te houden

Gieten en voeden

Gelijkmatige watertoevoer is bij tomaten belangrijker dan de hoeveelheid. Wisselende vochtigheid in de bodem leidt tot neusrot, barstende vruchten en vruchten die aan de kroonzijde groen blijven. Geef liever elke dag een beetje water dan eens per week een flinke hoeveelheid. In warme periodes kan een volwassen tomatenplant wel 2 liter per dag opnemen.

Geef pas extra voeding als de eerste bloemen verschijnen. Gebruik een kaliumrijke meststof, speciaal voor tomaten of groenten in het algemeen. Stikstofrijke meststoffen stimuleren bladgroei ten koste van vruchtvorming en zijn in deze fase contraproductief. Bij Woonritme raden we aan om elke twee weken te voeden vanaf de eerste bloei tot de laatste oogst.

Zijscheuten verwijderen

Zijscheuten groeien in de oksel tussen de hoofdstengel en een blad. Als je ze laat zitten, vertakt de plant zich sterk en gaat meer energie naar loof dan naar vruchten. Bij hoge rassen worden de zijscheuten wekelijks verwijderd, bij struikrassen is dat minder strikt nodig.

Breek jonge zijscheuten met je vingers af, het liefst ’s ochtends zodat de wond overdag kan opdrogen. Grote scheuten snij je met een schoon mes. Op een plant met veel loof in een vochtige nazomer neemt de kans op Phytophthora, ook bekend als aardappelziekte, snel toe. Door de plant luchtig te houden beperk je die kans aanzienlijk.

Oogsten en de oogst verlengen

De meeste tomatanrassen zijn oogstrijp wanneer de vrucht volledig van kleur is veranderd en licht meegeeft onder lichte druk. Oogst regelmatig, want rijpe vruchten aan de plant remmen de aanmaak van nieuwe bloemen. Tegen het einde van het seizoen, als de nachten al frisser worden, kun je onrijpe tomaten plukken en binnenshuis laten narijpen op een plank op kamertemperatuur.

Leg tomaten nooit in de koelkast als je de smaak wilt bewaren. Onder 12 graden stopt het rijpingsproces en breekt de celstructuur af, wat leidt tot een melige textuur en verlies van aroma. Bij Woonritme zien we dat dit een van de meest gemaakte fouten is bij het bewaren van zelfgekweekte tomaten.

Aan het einde van het seizoen kun je van de mooiste, gezondste vruchten zelf zaad bewaren. Schraap het zaad uit een volledig rijpe vrucht, fermenteer het twee dagen in een glaasje water om de geleilaag te verwijderen, spoel het schoon en laat het drogen op keukenpapier. Bewaar het zaad in een koele, droge ruimte, dan is het tot vier jaar kiemkrachtig.

Inhoudsopgave

Over de auteur

Melle Verhoeven is gefascineerd door de invloed van een interieur op hoe een ruimte aanvoelt. Hij schrijft graag over kleurgebruik, meubels, verlichting en de balans tussen uitstraling en dagelijks comfort. Voor Woonritme.nl verzamelt hij ideeën die laten zien dat een prettig interieur niet ingewikkeld of duur hoeft te zijn.