Aardbeien kweken lukt in elke tuin, op een terras of zelfs op een vensterbank. De plant stelt duidelijke eisen, maar wie die begrijpt, haalt binnen één groeiseizoen de eerste oogst binnen.
De juiste plek en grond
Aardbeien hebben minimaal zes uur directe zon per dag nodig. Minder zonlicht geeft waterige vruchten met weinig smaak. Kies dus de zonnigste plek die je hebt, bij voorkeur op het zuiden of zuidwesten.
De bodem moet los en goed doorlatend zijn. Kleigrond houdt te veel vocht vast, waardoor wortels gaan rotten. Werk de bodem vooraf om met compost of rijpe stalmest om de structuur te verbeteren. De ideale pH ligt tussen 5,5 en 6,5. Is de pH hoger, dan nemen planten ijzer en mangaan slecht op, wat zichtbaar wordt als gele bladeren. Een pH-testset uit de tuinwinkel geeft snel uitsluitsel.
Aardbeien planten: wanneer en hoe
Augustus en september zijn de beste maanden om aardbeienplanten te poten. Planten die in de herfst wortelen, zijn het volgende voorjaar direct productief. Lenteplanting werkt ook, maar levert dat eerste jaar nauwelijks vruchten op.
Zo plant je ze goed:
- Graaf een kuil die breed genoeg is om de wortels gespreid neer te leggen.
- Plaats de plant zodat het hart, het centrale groeipunt, precies op grondniveau zit. Te diep poten veroorzaakt rotting, te ondiep uitdrogen.
- Druk de grond stevig aan rondom de wortels zodat er geen luchtzakken ontstaan.
- Water direct na het planten, ook als de grond al vochtig aanvoelt.
- Houd een plantafstand van 30 centimeter aan, met rijen van 40 centimeter uit elkaar.
Mulch aanbrengen rondom de planten houdt vocht vast, onderdrukt onkruid en voorkomt dat rijpende aardbeien de grond raken en gaan rotten. Stro werkt uitstekend en is goedkoop.
Vermeerderen via uitlopers
Aardbeienplanten maken in de zomer lange uitlopers aan met jonge plantjes aan het eind. Dit is de eenvoudigste manier om gratis nieuwe planten te kweken. Laat de uitloper op de grond liggen en druk het jonge plantje licht in de grond. Na drie tot vier weken heeft het eigen wortels gevormd. Knip de verbindende uitloper daarna door.
Bij Woonritme vinden we uitlopers nemen van de sterkste en lekkerst smakende planten de slimste aanpak. Zo selecteer je elk jaar de beste individuen en verbetert de kwaliteit van je bed vanzelf. Wil je snel een groter bed aanleggen, zet dan meerdere uitlopers tegelijk in kleine potjes met potgrond en laat ze daar wortelen voordat je ze uitplant.
Kweken uit zaad
Aardbeien kweken vanuit zaad vraagt geduld. Zaaien doe je in januari of februari, binnenshuis op een warme, lichte plek van minimaal 18 graden. Kiemen duurt twee tot vier weken, soms langer. De jonge plantjes zijn kwetsbaar en groeien langzaam.
Bosaardbeien, ook wel Fragaria vesca, zijn het meest geschikt om uit zaad te kweken. Ze zijn kleiner dan tuinaardbeien maar bijzonder aromatisch. Grotere variëteiten zoals Elsanta komen bijna uitsluitend als plant of uitloper in de handel, omdat zaad minder betrouwbaar dezelfde eigenschappen doorgeeft.
Water en voeding geven
Aardbeien hebben een oppervlakkig wortelstelsel en drogen snel uit, vooral in potten en bakken. In de volle grond is twee keer per week water geven bij droog weer voldoende. In een pot of balkonbak is dagelijks gieten van mei tot augustus geen overdrijving.
Geef in het voorjaar een bemesting met een kaliumrijke meststof. Kalium bevordert de vruchtontwikkeling en de zoetheid. Stikstofrijke meststoffen geven veel blad maar weinig vruchten, dus gebruik die spaarzaam. Planten in potten hebben elke twee weken vloeibare meststof nodig omdat voedingsstoffen snel uitspoelen.
Water altijd aan de voet van de plant geven, nooit over het blad. Nat blad is een uitnodiging voor meeldauw en grauwe schimmel, twee van de meest voorkomende problemen bij aardbeien.
Oogsten en planten vernieuwen
Aardbeien zijn rijp als ze volledig rood zijn tot aan het kroontje. Pluk ze in de ochtend als ze koel zijn, ze bewaren dan iets langer. Laat overrijpe vruchten nooit aan de plant hangen, want die trekken insecten aan en bevorderen schimmelvorming.
Na de oogst knip je het oude blad terug tot vlak boven het hart van de plant. Dit heet terugknippen of maaien, en het stimuleert nieuwe bladgroei voor de winter. Tegelijk verwijder je zieke bladeren en uitlopers die je niet nodig hebt.
Vervang aardbeienplanten na twee à drie jaar. Oudere planten produceren steeds minder en zijn gevoeliger voor ziekten. Door elk jaar een deel van het bed te vernieuwen met uitlopers van de beste planten, houd je de productie hoog zonder het hele bed tegelijk om te gooien.
Aardbeien in een pot of balkonbak
Voor wie geen tuin heeft, zijn aardbeien een uitstekende keuze voor op het balkon. Gebruik een pot met een diameter van minimaal 25 centimeter per plant, of een lange balkonbak waarin je meerdere planten op 25 centimeter afstand zet. Zorg altijd voor drainage door een laag hydrogranulaat op de bodem.
Bij Woonritme zien we hangmanden en aardbeientorens ook steeds vaker voorbijkomen. Ze zien er decoratief uit, maar de planten drogen in hangmanden sneller uit. Dagelijks controleren op vochtigheid is dan geen overbodige luxe. Een aardbeienpot van terracotta ademt goed maar droogt sneller uit dan plastic, houd daar rekening mee bij de keuze.
Gebruik speciale aardbeiengrond of een mix van potgrond en perliet voor een luchtige structuur. Gewone potgrond pakt na een paar weken samen en belemmert de waterafvoer. Ververs de grond elk jaar volledig bij het herplanten van nieuwe uitlopers.
