Spachtelputz verwijderen is arbeidsintensief, maar met de juiste aanpak is het goed te doen zonder dure gereedschappen. De sleutel zit in het goed voorbereiden van de laag voordat je begint te schrapen, want droge spachtelputz is taai en beschadigt de ondergrond snel als je te direct te werk gaat.
Wat is spachtelputz precies?
Spachtelputz is een decoratieve afwerklaag die vanaf de jaren zestig tot diep in de jaren negentig populair was als wandafwerking. Het bestaat uit een pasteuze massa op basis van kunststof of mineralen, aangebracht in een kenmerkend reliëfpatroon. Die structuur zit stevig vast op de ondergrond, meestal gips, beton of een cementachtige pleisterlaag.
De dikte varieert van 1 tot 4 millimeter, afhankelijk van het patroon. Hoe dikker de laag, hoe meer werk het kost om deze te verwijderen. Sommige varianten zijn geschilderd over meerdere verflagen heen, wat het verwijderen extra bemoeilijkt omdat de verf als extra bindmiddel werkt.
Benodigde materialen en gereedschap
Een goede voorbereiding begint bij het verzamelen van het juiste gereedschap. Werk je met te weinig materiaal, dan loop je halverwege vast.
- Een breed schrapermes of plamuurmes van minimaal 15 cm breed
- Een elektrische schuurmachine of haakse slijper met schuurschijf (voor hardere varianten)
- Een plantenspuit of grote spons voor het bevochtigen
- Afbijtmiddel op waterbasis, geschikt voor pleisterwerk
- Plastic folie en afplaktape om vloer en kozijnen te beschermen
- Stofmasker (minimaal FFP2), veiligheidsbril en handschoenen
- Emmers en vuilvuilniszakken voor het afvoeren van het materiaal
Bij Woonritme raden we aan om bij grotere oppervlakken een steigerdeel of werktrap te gebruiken in plaats van een keukentrap. Stabiel staan maakt het schrapen een stuk minder vermoeiend en nauwkeuriger.
Spachtelputz verwijderen in stappen
De methode die je kiest, hangt af van de dikte van de laag en de conditie van de ondergrond. In de meeste gevallen werkt de vochtige methode het best, omdat je daarmee de ondergrond spaart. Begin altijd op een klein testvlak van ongeveer een halve vierkante meter om te zien hoe de laag reageert.
- Bescherm de omgeving. Leg plastic folie op de vloer en plak kozijnen en plinten af. Spachtelputz valt in stukken naar beneden en maakt een aanzienlijke rommel.
- Bevochtig de wand. Spuit een groot oppervlak in met water of verdund afbijtmiddel. Laat dit 10 tot 15 minuten intrekken. De laag moet zichtbaar donkerder worden van het vocht.
- Begin met schrapen. Houd het plamuurmes in een hoek van ongeveer 30 graden ten opzichte van de wand. Werk in horizontale bewegingen en zet gelijkmatige druk. Te veel druk beschadigt de ondergrond eronder.
- Bevochtig opnieuw waar nodig. Zodra de laag begint te drogen terwijl je werkt, bevochtig je het oppervlak opnieuw. Droge spachtelputz schrapen vergt drie keer zoveel kracht en leidt sneller tot beschadigingen.
- Verwijder resten met een schuurmachine. Na het schrapen blijven altijd resten zitten. Slijp deze vlak met een grove schuurschijf (korrel 40 tot 60) en ga daarna over op een fijnere korrel.
- Reinig de wand. Verwijder stof en losse deeltjes met een vochtige spons. Laat de wand minimaal 24 uur drogen voordat je verdergaat met egaliseren.
De ondergrond herstellen na het verwijderen
Na het verwijderen van spachtelputz is de wand vrijwel nooit direct klaar voor de volgende afwerking. De ondergrond vertoont onregelmatigheden, resten van de oude laag en soms kleine beschadigingen door het schrapen. Een egaliserende tussenlaag is dan ook altijd nodig.
Gebruik voor een gipsachtige ondergrond een dunne laag gipsfinish of skim. Breng deze aan met een brede strijkspatel en werk van boven naar beneden. Na het drogen, wat bij een laag van 1 à 2 millimeter ongeveer 4 uur duurt, slijp je de laag glad met schuurpapier van korrel 120. Bij diepe beschadigingen of gaten werk je eerst met een reparatieplamuur en wacht je daar minimaal 2 uur op voordat je de egaliseerlaag aanbrengt.
Op betonnen ondergronden is een hechting primer aan te raden voordat je gaat egaliseren. Zonder primer hecht de egaliseerlaag slecht en kan deze na verloop van tijd loslaten, zeker als de ruimte aan vocht wordt blootgesteld.
Wanneer kiezen voor overschilderen in plaats van verwijderen
In sommige gevallen is verwijderen niet de slimste keuze. Als de spachtelputz in goede conditie zit, goed hecht en er geen sprake is van vochtproblemen, kun je de structuur ook gladspachtelen of direct overschilderen met een dikke muurverf.
Gladspachtelen werkt als volgt: breng een laag muurvuller of egalisatieplamuur aan over de bestaande structuur en strijk deze strak. Na het drogen herhaal je dit twee of drie keer tot de structuur volledig is verdwenen. Dit bespaart aanzienlijk veel werk en levert een vergelijkbaar eindresultaat op als de laag daarna wordt geverfd.
Bij Woonritme zien we dat mensen deze optie te snel overslaan omdat ze denken dat de oude laag per se weg moet. Dat is alleen nodig als je behang wilt plakken, de wand vocht heeft doorgelaten of als de spachtelputz op meerdere plekken loslaat.
Afvoeren van het gesloopte materiaal
Spachtelputz valt onder bouw- en sloopafval en mag niet bij het gewone huisvuil. De meeste gemeenten accepteren dit materiaal op het milieupark, maar er gelden gewichtsgrenzen voor particulieren. Per vierkante meter levert het verwijderen van spachtelputz ruwweg 2 tot 4 kilo afval op, afhankelijk van de dikte van de laag. Voor een gemiddelde woonkamer van 30 vierkante meter kom je dan al snel uit op 60 tot 120 kilo materiaal.
Heb je een grotere hoeveelheid, dan is het goedkoper en gemakkelijker om een minicontainer te huren. De kosten daarvoor liggen doorgaans tussen de € 80 en € 150 voor een week, afhankelijk van de regio en het volume.
