Een tikkende verwarming is vervelend, maar in de meeste gevallen goed te verhelpen. Het geluid ontstaat bijna altijd door een van drie oorzaken: uitzettend metaal, lucht in de leidingen of een verstoorde waterdruk. Welke van de drie het is, bepaalt wat je moet doen.
Waarom een verwarming tikt: de drie hoofdoorzaken
Metaal zet uit als het warm wordt. Cv-leidingen en radiatoren zijn gemaakt van staal of koper, en die materialen bewegen als de temperatuur stijgt van koud naar heet. Als een leiding daarbij schuurt langs een muurbeugel, een vloerdoorvoer of een ander vast punt, hoor je dat als een tik of een klik.
Lucht in het systeem is de tweede veelvoorkomende oorzaak. Luchtbellen verplaatsen zich door het water en veroorzaken een onregelmatig tikkend of gorgelend geluid dat vaak willekeurig klinkt. Bij een radiator die bovenin koud blijft terwijl de onderkant warm is, is lucht vrijwel zeker de boosdoener.
Een afwijkende waterdruk is de derde oorzaak. Is de druk te laag, dan circuleert het water niet goed en ontstaan er stromingsgeluiden. Is de druk te hoog, dan werken onderdelen zoals het expansievat en de overdrukventiel harder dan normaal, wat ook hoorbaar is.
Radiatoren ontluchten
Ontluchten is de snelste en goedkoopste ingreep bij een tikkende verwarming. Zet de verwarming aan en wacht tot het systeem op temperatuur is. Zet de verwarming daarna uit en laat het water tien minuten afkoelen, zodat het niet spuit als je de ontluchtingsschroef opendraait.
Wat je nodig hebt: een ontluchtingssleutel of een platte schroevendraaier, en een doekje of bakje voor het water dat eruit komt. Draai de schroef linksom, maximaal een halve slag. Je hoort dan lucht ontsnappen, soms met een sisgeluid. Zodra er alleen water uitkomt en geen lucht meer, draai je de schroef meteen weer dicht.
Herhaal dit bij elke radiator in huis, begin op de benedenverdieping en werk omhoog. Controleer daarna de waterdruk op de manometer van de cv-ketel. Door het ontluchten kan de druk iets gedaald zijn.
Waterdruk controleren en bijstellen
De waterdruk lees je af op de manometer, het kleine ronde metertje op de voorkant van de ketel. De ideale druk ligt tussen 1,5 en 2 bar als het systeem koud is. Staat de naald onder de 1,2 bar, dan is bijvullen nodig.
Bijvullen doe je via de bijvulkraan, die meestal onder de ketel zit als een kleine hendel of kraan op een slangetje. Open de kraan langzaam en houd de manometer in de gaten. Sluit de kraan zodra de druk op 1,5 bar staat. Vul je te snel bij, dan schiet je er makkelijk overheen.
Staat de druk structureel te hoog, boven de 2,5 bar, dan is het expansievat mogelijk defect. Dat is een gesloten drukvat dat drukverschillen in het systeem opvangt. Een defect expansievat herstel je niet zelf; daarvoor heb je een installateur nodig.
Tikken door bewegende leidingen verhelpen
Tikt de verwarming alleen tijdens het opwarmen en stopt het geluid zodra het systeem op temperatuur is, dan is dat normaal gedrag van uitzettend metaal. Dit hoeft je niet te repareren. Anders wordt het als het tikken aanhoudt of op een vaste plek terugkomt.
Controleer bij een aanhoudend tik de zichtbare leidingen op de volgende punten:
- Losliggende beugels waardoor een leiding kan bewegen en ergens tegenaan tikt
- Leidingen die door een muur of vloer lopen zonder beschermende manchet, zodat het metaal direct tegen het beton schuurt
- Te strak bevestigde beugels die de leiding geen ruimte geven om uit te zetten
Een losse beugel vastzetten of een flexibele manchet aanbrengen rond een doorvoer kost weinig tijd en materiaal. Bij leidingen die achter stucwerk of onder de vloer lopen, is dit lastiger te localiseren. Tik met een lepel langs de muur om te horen waar het geluid het hardst klinkt.
Wanneer de pomp het geluid veroorzaakt
Een cv-pomp die aan het einde van zijn levensduur zit, kan ook tikken of kloppen. Dit geluid verschilt van het uitzettende metaal: het is ritmischer en stopt niet als het systeem op temperatuur is. De pomp draait continu en het geluid ook.
Bij Woonritme zien we dat een cv-pomp gemiddeld 15 tot 20 jaar meegaat. Is jouw ketel of pomp ouder, en lost geen van de bovenstaande ingrepen het geluid op, dan is de pomp een logische verdachte. Een installateur kan de pomp controleren en zo nodig vervangen. De kosten liggen doorgaans tussen de € 150 en € 350, afhankelijk van het type pomp en de arbeidskosten.
Structureel tikken: wanneer je een installateur inschakelt
Heb je de radiatoren ontlucht, de druk gecorrigeerd en de leidingbeugels gecontroleerd, maar tikt de verwarming nog steeds? Dan is professionele inspectie verstandig. Een installateur kijkt naar het expansievat, de pomp, en de instelling van de ketel zelf.
Er zijn situaties waarbij je niet moet wachten:
- Het tikken gaat gepaard met een fluittoon of hoog piepen, wat kan duiden op een te hoge aanvoertemperatuur
- De druk stijgt steeds terug naar boven de 2,5 bar, ook nadat je water hebt afgelaten
- De ketel geeft een foutmelding naast het geluid
In die gevallen is er meer aan de hand dan uitzettend metaal of een luchtbel. Woonritme raadt aan om dan geen verdere zelfwerkzaamheid te doen en een gecertificeerd installateur in te schakelen. Kleine problemen worden anders groter, en aan een cv-ketel klussen zonder kennis van zaken is niet zonder risico.
Een tikkende verwarming klinkt ernstiger dan het vaak is. In de meeste woningen is ontluchten al voldoende om het geluid te stoppen. Doe het aan het begin van het stookseizoen standaard als onderhoud, dan voorkom je niet alleen geluid maar ook energieverlies door slecht circulerend water.
