Kalkaanslag is de grootste sluipmoordenaar van koffieapparaten. Het zet zich af op verwarmingselementen, pompen en leidingen, waardoor de machine harder moet werken, meer energie verbruikt en uiteindelijk stukgaat. Regelmatig ontkalken voorkomt dat en houdt je koffie smakelijk.
Hoe vaak een koffieapparaat ontkalken
De vuistregel is elke 2 tot 3 maanden, maar dat hangt sterk af van de hardheid van je kraanwater. In Nederland varieert de waterhardheid sterk per regio: in Amsterdam is het water relatief zacht, in Limburg aanzienlijk harder.
Woon je in een regio met hard water en drink je dagelijks meerdere koppen koffie, dan is maandelijks ontkalken realistischer. Drink je weinig koffie of gebruik je gefilterd water, dan kun je vaker naar drie maanden gaan.
Sommige machines geven zelf een seintje via een lampje of melding op het display. Vertrouw daar niet blind op. Die indicatoren zijn ingesteld op gemiddeld gebruik en gemiddeld water. Een paar signalen die aangeven dat je beter eerder kunt beginnen:
- De koffie loopt trager door dan normaal
- De machine maakt meer lawaai tijdens het zetten
- De koffie smaakt bitter of flauwer dan je gewend bent
- Het apparaat wordt warmer dan vroeger aan de buitenkant
Welk ontkalkingsmiddel werkt het best
Ontkalkingsmiddelen op basis van citroenzuur of melkzuur zijn het meest effectief en sparen de interne onderdelen van je machine. Ze lossen kalkaanslag efficiënt op zonder corrosief te zijn voor rubber afdichtingen en metalen leidingen.
Azijn wordt vaak genoemd als goedkoop alternatief, maar dat raden wij bij Woonritme af. Azijn ruikt doordringend, trekt in rubber onderdelen en kan een nasmaak achterlaten die moeilijk weg te spoelen is. Bovendien is het minder effectief bij zware kalkafzetting.
Specifieke ontkalkingstabletten van het merk van je koffieapparaat zijn een goede keuze als je zeker wilt zijn van compatibiliteit. Ze zijn iets duurder dan los citroenzuurpoeder, maar bij merken als De’Longhi, Jura en Philips zijn die tabletten precies afgestemd op de gebruikte materialen.
Koffieapparaat ontkalken stap voor stap
De exacte procedure verschilt per type machine, maar de basisstappen zijn voor de meeste apparaten gelijk. Volg altijd de handleiding van je eigen machine als die afwijkt.
- Verwijder het waterreservoir en gooi eventueel restwater weg.
- Los het ontkalkingsmiddel op in water volgens de dosering op de verpakking. Voor de meeste apparaten is dat 1 tablet of een eetlepel citroenzuurpoeder op 1 liter water.
- Vul het reservoir met de ontkalkingsoplossing en plaats het terug.
- Zet de machine in de ontkalkmodus, als die beschikbaar is. Ontbreekt die optie, laat dan een halve kop door de machine lopen, zet hem 15 minuten uit en herhaal dit tot het reservoir leeg is.
- Spoel het reservoir grondig af en vul het met vers, schoon water.
- Laat minstens twee volle reservoirs schoon water door de machine lopen om alle resten van het ontkalkingsmiddel te verwijderen.
Bij een espressomachine met stoompijpje: stoom ook een kop water uit via het stoompijpje tijdens de spoelingsstap. Kalk hoopt zich ook daar op.
Ontkalken van specifieke typen koffieapparaten
Een volautomaat met geïntegreerde molen heeft meer interne leidingen dan een eenvoudig filterkoffiezetapparaat, waardoor kalk meer schade kan aanrichten op meer plekken. Gebruik bij volautomaten altijd de ingebouwde ontkalkmodus en onderbreek die cyclus nooit halverwege.
Bij een capsule- of padmachine zoals een Nespresso of Senseo is de doorlooptijd van het ontkalkingsprogramma korter, meestal 20 tot 30 minuten. Sommige Nespresso-modellen starten het programma pas als je gelijktijdig twee knoppen ingedrukt houdt. Raadpleeg de handleiding of de website van de fabrikant als je dat niet meer weet.
Een stovetop of Moka-pot van aluminium of rvs ontkalken doe je anders. Vul hem met een mengsel van water en citroenzuur, breng het op het vuur tot net onder het kookpunt en laat het 10 minuten intrekken. Daarna grondig afspoelen. Gebruik nooit azijn voor aluminium, want dat tast het materiaal aan.
Wat er gebeurt als je te lang wacht
Kalkaanslag isoleert het verwarmingselement. Dat betekent dat je machine meer energie nodig heeft om hetzelfde resultaat te bereiken. Bij zware aanslag kan de machine oververhitten of zelfs stilvallen.
Reparatiekosten voor een defect verwarmingselement liggen al snel tussen de € 80 en € 150, terwijl een pot ontkalkingsmiddel minder dan € 5 kost. De rekensom is snel gemaakt. Bij Woonritme zien we ontkalken dan ook niet als onderhoud, maar als de goedkoopste reparatie die je ooit doet.
Een bijkomend nadeel van lang wachten: kalkrestanten kunnen losgaan en in je kopje belanden. Dat is niet schadelijk, maar het is ook niet wat je verwacht van een verse kop koffie.
Kalkvorming vertragen
Ontkalken is noodzakelijk, maar je kunt de frequentie omlaag brengen door een paar gewoontes aan te passen. Gebruik gefilterd water via een waterfilterkan of een ingebouwd waterfilter als je machine dat ondersteunt. Merken als Brita en BWT maken filters die speciaal zijn ontworpen voor koffieapparaten.
Laat het waterreservoir niet dagenlang vol staan als je de machine niet gebruikt. Stilstaand water bevordert kalkafzetting en kan ook bacteriegroei veroorzaken. Gooi niet-gebruikte water weg, droog het reservoir even af en vul het opnieuw als je de machine weer nodig hebt.
Controleer ook of je machine een instelling heeft voor waterhardheid. Veel volautomaten vragen bij ingebruikname hoe hard je water is. Stel dat correct in, want de machine past er de ontkalkindicator op aan. Een verkeerde instelling betekent dat je te laat een seintje krijgt.
